اختلال شخصیت خود شیفته یا اختلال شخصیت نارسیستیک از آن دسته اختلالاتی است که بیشتر از آن که فرد مبتلا را آزار دهد، افرادی که با فرد مبتلا روابط صمیمی دارند را درگیر کرده، فشار و آسیب روانی زیادی را به آنان وارد می کند. افراد مبتلا به این اختلال در بسیاری مواقع اصلاً وجود مشکل یا مسئله ی روان شناختی در خود را انکار می کنند و لذا به دنبال درمان بر نمی آیند. ارتباط با افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته بسیار چالش زا، خسته کننده و دربرخی مواقع حتی آسیب زا نیز می تواند باشد. از این رو دانستن نشانه های این اختلال در رابطه ی عاطفی و صمیمی برای همسران و شریک های عاطفی این مبتلایان برای حفظ سلامت روان خود و خود مراقبتی بسیار کمک کننده خواهد بود.
- افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته در ابتدای رابطه بی نقص و کامل بنظر می رسند. مهربان، بخشنده، جذاب و دارای روابط اجتماعی بالا هستند. بسیار حمایتگر و احساساتی ظاهر می شوند و احترام زیادی به شما و رابطه می گذارند. این رویه را تازمانی که احساس کنند اعتماد شما را جلب کرده اند و یا شما را متقاعد کرده اند که شریک عاطفی مناسبی برای شما هستند؛ ادامه می دهند و پس از آن شروع به بی احترامی و ناارزنده سازی شما می کنند، تا احساس خود- برتری در درون خود را ارضا کنند.
- افراد خودشیفته بشدت در تلاشند تا موضوع اصلی گفت و گو باشند. موضوع مکالمات با این افراد بیشتر راجع به زندگی و تجربیاتشان هست و اگر مسیر گفت و گو از این موضوع منحرف شود، دوباره موضوع مکالمه را راجع به خود، موفقیت هایشان یا اتفاقات گذشته تغییر میدهند. اگر نظر شما با آن ها متفاوت باشد، آن ها شما را تصحیح کرده یا نظر شما را مورد بی توجهی قرار می دهند.
- این افراد انتظار دارند که از امتیازات ویژه ای برخوردار باشند. برای مثال انتظار دارند اولین نفری باشند که در صف رستوران در حالی که دیگران زودتر از آنان منتظر هستند، میزی به آنان اختصاص دهند! و زمانی که این حس خود برتر بینی توسط دیگران ارضا نمی شود، به شدت عصبانی شوند یا انتقاد کنند و یا با غضب خودبزرگ منشی به آن پاسخ دهند. گرچه این امکان نیز وجود دارد که با سکوت و انزواگزینی نیز به این موقعیت ها پاسخ دهند.
- آن ها جوری رفتار می کنند که گویی مهم تر از دیگران هستند و نیازهایشان بر نیازهای دیگران (دوست، همسر و…) ارجحیت دارد. در روابط زوجی معمولاً همسر این افراد احساس می کند که طرف مقابل به نظرات، نیازها، احساسات و خواسته های آنان احترام نمی گذارد. به تنهایی و بدون مشورت با آن ها تصمیم هایی راجع به زندگی مشترک گرفته می شود.
- آنان شیفته ی دریافت تحسین از سمت دیگران هستند. همه ی ما تحسین شدن را دوست داریم و این یک نیاز طبیعی است. اما این افراد کاملاً وابسته به این تعریف و تمجیدها هستند و به طور مداوم باید از طرف مقابل دریافت کنند.
- افراد خودشیفته اهمیتی به درد، غم یا ناراحتی دیگران نمی دهند و توانایی همدلی با دیگران را ندارند. پس قابل حدس است که در ارتباط با این افراد احساس تنهایی و دیده نشدن بکنید. زمانی که حمایت هیجانی نیاز دارید این افراد در دسترس نیستند. زیرا بشدت درگیر هیجانات و نیازهای خود هستند و سرد و غیر قابل دسترس به نظر میرسند.
- افراد خود شیفته زمانی که اشتباه می کنند، به طور شفاف عذرخواهی نمی کنند و مسولیت آسیبی که به دیگری زدند را نمی پذیرند.
- افراد خود شیفته به طور افراطی به ظاهر توجه می کنند. این افراد اولویت را به ظاهر، زیبایی و جایگاه اجتماعی خود می دهند، تلاش زیادی برای زیبایی و ظاهر خود می کنند و ممکن است از نقص های دیگران مخصوصاً همسر خود انتقاد کنند. این نکته را باید در نظر داشت که این انتقادها سالم نیستند و طرف مقابل وظیفه پذیرش آن ها را ندارد.
- این افراد دوست زیادی ندارند یا اصلاً دوستی ندارند. زیرا روابط این افراد با دیگران یک طرفه است، به همین علت افراد سالم این روابط را به سرعت ترک می کنند. گاهی افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته دوستی های طولانی مدتی دارند و یا افراد زیادی در اطرافشان هستند؛ این موضوع می تواند به دلیل این واقعیت باشد که افراد تایید طلب یا وابسته جذب افراد خودشیفته می شوند و هم زیستی بیمارگونه ای را با هم شکل می دهند.
- آنان بشدت نسبت به انتقاد حساس هستند. درصورتی که حتی با انتقاد کوچک و سازنده ای هم مواجه شوند با دعوا و یا فاصله گیری ناگهانی مانند قهر پاسخ می دهند. به طور کلی پاسخ آنان به انتقاد، قضاوت و سرزنش کردن یا سرکوفت زدن به شما برای موضوعی است که مطرح کردید و موجب رنجش آنان را فراهم آوردید، است.
- این افراد اغلب دیگران را به بازی می گیرند. از افراد برای رسیدن به اهداف و رویاهای خود استفاده می کنند. حتی در بعضی مواقع ممکن است نقش قربانی را برای رسیدن به اهداف خود یا واداشتن طرف مقابل به انجام کاری که مورد علاقه اش نیست، بازی کنند.
