بر اساس مطالعات دکتر لندسکی استاد دانشگاه تاسمانیا استرالیا ، راهکارهای برای بهبود سرعت یادگیری وجود دارد که متاسفانه به ما به عنوان دانشجو یا دانش آموز یاد داده نشده است، در حالی که آگاهی از رمز و راز تقویت فرایند یادگیری در مغز برای هر کسی که مشتاق یادگیری در هر سنی است، مفید و ضروری است.
- توجه
- هشیاری
- خواب
- تکرار
- وقفه یا فاصله گذاری
- خطاکردن
مغز ما در هر سنی قابلیت تغییر متناسب با محرک ها و تجربیات محیطی را دارد. وقتی ما اطلاعات یا مهارتی را می آموزیم بین سلول های عصبی مغز یا نورون های عصبی برای اولین بار اتصالی برقرار می شود و هر چه بیشتر تمرین کنیم این مسیر و اتصال تقویت می شود و عملکرد ما در آن مهارت یا دانش بهتر میشود. پس اگر شخصی را در اطرافیان و دوستنتان با استعداد یادگیری بالاتری نسبت به خودتان می شناسید، باید بگویم این افراد استعداد جادویی و خارق العاده ای ندارند که شما از آن بی بهره باشید، بلکه توانمندی آنان به این سه عامل بر می گردد تمرین بیشتر، پشتکار و این موضوع که این یادگیری این مهارت را از چه سنی در دوران رشدی آغاز کرده اند (هر چه زودتر قاعدتاً بهتر!) اما گر چه از دهه 20 به بعد یادگیری سخت تر می شود اما با این 6 روش می توان حتی در سنین بالاتر شروع به یادگیری مهارتی جدید کرد.
راز اول: توجه
توجه عنصر اصلی برای یادگیری است. همین الان چشم هایتان را ببندید و به احساسی در کف پایتان دارید توجه کنید جنس جوراب هایتان، حسی که از برخورد کف پا با فرش یا زمین دارید … چیزهایی مورد توجه شما قرار میگیرد که تا پیش از آن به آن توجه نکرده بودید! این موضوع یک اصل مهم را نشان می دهد. ما توانایی آن را داریم که انتخاب کنیم، چه میزان توجه به موضوعی داشته باشیم.
قاعدتاً هر چه توجه بیشتر باشد، اطلاعات بیشتر در حافظه بلندمدت ذخیره میشود. اما معمولاً مشکلی که افراد در این زمینه دارند حواس پرتی های موقع یادگیری است. که به جرئت می توان مهم ترین عامل حواسپرتی را در دنیای دیجیتال امروز، فضای مجازی و موبایل دانست. اطلاعات و اخبار مختلف با تغییرات در بافت های مختلف به شدت از توانایی توجه ما می کاهد. به حدی که برخی از مطالعات روانشناسی بیانگر آن هستند که بیش از یک ساعت حضور در فضای مجازی برای نوجوانان منجر به نقص توجه در آنان میشود.
پس اگر میخواهید توجه شمادر سطح بهینه باقی بماند تلاش کنید کمتر در فضای مجازی حضور داشته باشید.اگر میخواهید در بلند مدت توجه شما بهبود پیدا کند از مدیتیشن استفاده کنید، اگر میخواهید در کوتاه مدت توجه شما تقویت شود ورزش کنید گرچه توصیه به ورزش کردن، توصیه ای نظر تکراری میرسد اما ورزش کردن می تواند اندازه بخشهایی از مغز که در یادگیری و حافظه دخالت دارد را افزایش دهد.ورزش میتواند به تولید سلولهای عصبی جدید در مغز شما کمک کند تحقیقات همچنین نشان میدهد ورزش کردن به صورت منظم حافظه را تقویت میکند به طور دقیقتر تنها انجام ۲۰ دقیقه یک ورزش متوسط حتی نه یک ورزش سنگین، میتواند توجه شما را تا دو ساعت بعد از آن بهبود ببخشد. پس اگر ساعتها نشسته پشت میزتان یا در کتابخانه در حال یادگیری و مطالعه هستید بدانید که مسیر اشتباهی را طی میکنید. بلند شوید اندکی راه برویدتا عملکرد حافظه و توجه شما بهبود پیدا کند. مدت ها یکجا نشستن توانمندی های ذهنی ما را کاهش می دهد یا اگر سر کار مدتها نشسته و بیفعالیت هستید، بلند شوید راه بروید پلهها را بالا و پایین بروید تا شرایط بهتری برای ظهور ایدههای نو در مغزتان مهیا شود.
راز دوم: هشیاری
برای یادگیری باید هشیار بود. فعالیت اندک سیستم جنگ و گریز بدن یا سیستم اضطراب منجر به ترشح آدرنالین و نورآدرنالین میشود برای یادگیری و توجه لازم است.برای افزایش هوشیاری میتوان ورزش کرد، دوش آب سرد گرفت از تکنیکهای تنفس استفاده کرد. در نقطه مقابل آن اضطراب بیش از حد و یا طولانی مدت منجر به کاهش یادگیری و اختلال در توجه حافظه میشود.پس تجربه میزان اندکی استرس برای نزدیک ساختن ما به اوج عملکرد مغزی مان ضروری است.برای افزایش هشیاری از مادههای کافئیندار مثل قهوه نیز میتوان استفاده کرد.یا زمانی که ما غذا میخوریم کمتر هشیار هستیم به خاطر اینکه سیستم جنگ یا گریز خاموش می شود. پس بعد از غذا شروع به مطالعه و یادگیری نکنید چون زمانهای مناسبی نیست.
برای میزان هشیاری ما نیز محدودیتی وجود دارد. برخی تحقیقات نشان میدهد که هشیاری ما نوسانهایی در طول روز دارد مانند منحنی زنگوله ای. چرخه های های ۹۰ دقیقهای دارد که به اوج خود میرسد و بعد رو به نزول میگذاردبه زبان ساده ما همیشه ۱۰۰ درصد هشیار نیستیم در این چرخه های های ۹۰ دقیقهای تنها بین ۸ تا ۳۰ دقیقه هست که ما در هشیارترین حالت هستیم و هشیاری ما به اوج خود میرسد.
راز سوم: خواب
یکی از عناصر هشیاری خواب است. طبیعی است که وقتی خوب نخوابیم هشیار نیستیم اما خواب برای یادگیری به علتهای دیگر نیز ضروری است ، خواب برای تثبیت اطلاعات در حافظه بلند مدت حیاتی است. در خواب است که اطلاعات مهم از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت منتقل میشود. پس اگر شما نخوابید اطلاعات نمی تواند از حافظه کوتاه مدت به بلند مدت منتقل شود و فراموش می شود. پس نخوابیدنهای شب امتحان بدترین کار برای یادگیری است.زیرا اطلاعات به حافظه بلند مدت شما منتقل نمیشود.
پس علاوه بر اینکه توصیه می کنیم که قبل از مطالعه به مقدار کافی خوابیده باشید تا هشیار باشید طوری برنامهریزی کنید که بعد از مطالعه و یادگیری هم به خوبی بخوابید تا اطلاعات وارد حافظه بلند مدت شما شود.
راز چهارم: تکرار
مفهوم کلیدی در یادگیری، تکرار است. یادگیری به صورت عمقی عملی انرژی بر است پس مغز زمانی که فقط یکبار آن را انجام دهد.
به احتمال کمتری یاد گرفته میگیرد و در حافظه بلند مدت ذخیره میشود همان جمله معروف که تکرارباعث تسلط در کار میشود.تکرار یک کار باعث شکل گیری اتصالات جدیدی در سلول های عصبی مغز می شود نه انجام یک باره آن! توصیهای که میشود ین است که کاری را که میخواهید یاد بگیرید تا جایی که میتوانید تکرار کنید.
راز پنجم: فاصله گذاری
برای یادگیری بهتر و سریع تر بین یادگیری خود یک تا دو روز فاصله بگذارید .زیرا مطالعات نشان میدهد یادگیری یک مطلب در دو زمان کوتاه در دو روز متفاوت و با فاصله بسیار بهتر عمیقتر است تا زمانی که در یک روز همه آن را در یک زمان طولانی یاد بگیریم. زیرا با فاصله گذاری اطلاعات یا مبحث آموخته شده، بیشتر فرصت انتقال به حافظه بلند مدت را پیدا میکند. وقفه برای یادگیری به دو دلیل بسیار حیاتی است اول اینکه وقفه کمک میکند مغز اطلاعات را به صورت ناهشیار دوباره مرور کند به عنوان مثال تحقیقی در مورد یادگیری پیانو نشان میدهد که بعد از یادگیری یک آهنگ و توالی نت های آن، اگر 10 ثانیه مکث کنیم و بعد دوباره آن را بزنیم گویی حدود ۲۰ برابر آن را سریع تر می زنیم. حتی زمانی که وقفه شما بین 10 تا 20 دقیقه طول بکشد عملکرد شما بهتر هم بشود.زمانی یک وقفه کوتاه موثر است که در آن از صفحات مجازی فاصله بگیرید یک چرت کوتاهی داشته باشیدیا بدون خوابیدن استراحت داشته باشید در این حالت عملکرد شما را به اوج خود نزدیک میکند.
اطلاعات جدیدی یا مبحثهای جدیدی که یاد میگیرید در ذهن کاملاً بیثبات هست و اگر از همان شبکهها برای یادگیری چیز مبحث جدیدتر استفاده کنیدممکن است تداخل پیش بیاید و تا آنجا که علم عصب شناسی نشان میدهد اطلاعات جدید تا یک ساعت حداقل به صورت بیثبات هست پس سعی کنید وقتی یک مبحث را یاد گرفتید اندکی به ذهنتان استراحت دهید البته بدون حضورموبایل!مطمئن شوید که بین مبحثها ۱۰ تا ۲۰ دقیقه استراحت میکنید.
راز ششم: خطاکردن
آخرین تکنیک اشتباه کردن است. همه ما از اشتباه کردن متنفریم و از آن فرار میکنیم زیرا بعد از اشتباه دچار اضطراب و استرس میشویم. اما فوایدی در این نوع اضطراب طبیعی وجود دارد و بی علت رخ نمی دهد. زیرا در اثر تجربه این اضطراب، هورمون استیل کولین بیشتری در مغز ترشح می شود که مسئول افزایش توجه است در حقیقت مغز به شدت آماده یادگیری است و کمک میکند که ما عملکرد بهتری داشته باشیم و تغییری در خود انجام دهیم و عملکرد موثرتری داشته باشیم.
در حقیقت تجربه این اضطراب کمک میکند که شما ورژن بهتری از خودتان باشید. پس از تجربه ی خطا نترسید و حتی کارهای عادی را اندکی چالش برانگیز کنید مثلا اگر در بازی فوتبال همیشه مستقیم به سمت دروازه پرتاب می کردید اکنون سعی کنید با زاویه دیگر یا با پای دیگر توپ را پرتاب کنید زیرا چه از عهده آن برآیید و هورمون لذت یا دوپامین در مغز ترشح شود که یادگیری را تثبیت می کند و حس خوشحالی می دهد، چه موفق نشوید هورمون استیل کولین ترشح می شود که توجه و یادگیری شما را ارتقا می دهد و در هر دو صورت برای شما منفعت دارد.
