ما انسان ها موجوداتی هستیم که غالباً خود را با دیگران مقایسه می کنیم. مدام در حال سنجش خودمان با دیگران هستیم. در واقع ذهن ما مهارت زیادی در مقایسه کردن ویژگی ها، ظاهر، خانواده، موفقیت ها و در آمد ما با دیگران دارد. به طوری که بر اساس برخی تحقیقات حدود 10 درصد افکار ما راجع به مقایسه خود با دیگران است.
اما این مقایسه های ذهنی اثرات ناخوشایند گاهاً طولانی می تواند داشته باشد، مانند احساس حقارت، ناامیدی، نارضایتی از زندگی و…. به طوری که برخی مقایسه را «دزد خوشی ها» می نامند.
در گذشته برای این که ذهن بتواند مقایسه ای تولید کند می بایست فرد در جامعه حضور فیزیکی می داشت، میان افراد در کوی و برزن می گذشت و تعامل اجتماعی بیشتری می داشت تا بتواند اطلاعاتی راجع به فردی که مبنای مقایسه بود ( با آن مقایسه می شد) بدست آورد؛ اما امروزه با رشد رسانه های اجتماعی برای تولید مقایسه ها در فرد شرایط مهیا تر شده است، فرد تنها ظرف چند ثانیه با دیدن چند عکس و فیلم در فضای مجازی با اطلاعات درست و غلطی که بدست آورده (بدون آن که حتی طرف مقابل را دیده باشد) شروع به مقایسه خود با او می کند.
به عبارتی فضای مجازی بستر مناسبی برای مقایسه های سمی فراهم می آرود؛ مقایسه هایی که احتمال خطا در آن بسیار زیاد است زیرا با بدست آوردن اطلاعات محدود و تنها یک جنبه از زندگی فردی که با آن مقایسه می شویم؛ دست به این کار میزنیم, که طبیعتاً ما را دچار خطای ذهنی فراوانی می سازد.
حال برای در امان ماندن از آسیب این مقایسه ها راهکارهای عملی زیر پیشنهاد می شود:
1- بپذیرید که مقایسه یک جنبه طبیعی از انسان بودن است (هر چند نباید به آن ادامه داد).
2- زمان هایی که مقایسه می کنید را شناسایی کنید ( آهان، من دوباره دارم خودم رو مقایسه می کنم یا تو تله افتادم).
3- علت این که خود را با شخصی مقایسه می کنید را شناسایی کنید ( به علت ظاهر، موفقیت، ارتباطات و …)
4- از این موضوع که مقایسه چه حسی در شما ایجاد کرده است؛ آگاه شوید (مثلا احساس ناامیدی، اضطراب یا حقارت و…)
5- از این نکته مهم که ادامه دادن به مقایسه، تنها شما را بیشتر آزار می دهد آگاه شوید.
6- بدانید که ما معمولاً ویژگی های ضعیف و منفی خودمون رو با برجسته ترین و بهترین ویژگی های دیگران مقایسه می کنیم- و این یعنی قرار گرفتن در موقعیتی که هیچ راهی برای برنده شدن نیست!
7- بدانید صرف دیدن چند عکس و فیلم یا گزارشی از زندگی فردی که خود را با آن مقایسه می کنید؛ اطلاعات کامل و موثقی برای مقایسه محسوب نمی شود؛ در حقیقت اطلاعات اندکی از باطن زندگی او دارید.
8- نقص های خود را بپذیرید و آن ها را در آغوش بکشید ( ما همه ناقص هستیم، هر چند با این حال همگی لیاقت عشق، احترام یا توجه را داریم).
9- واقع نگر باشید ( نه مثبت نگر)!!! یعنی به همان اندازه که روی ویژگی های منفی خود متمرکز شدید و زمان گذاشتید، روی نقاط مثبت خود هم مکث کنید.
10- استفاده از فضای مجازی را محدود کنید (اکثر مقایسه ها در این فضا سمی است).
11- بر روی ویژگی های شخصی که می خواهید باشید و دستآورد ها و اهداف تان متمرکز شوید ( از این انرژی در راستای اهداف خود استفاده کنید).
برخی منابع مرتبط
Davidai, S., & Deri, S. (2019). The second pugilist’s plight: Why people believe they are above average but are not especially happy about it. Journal of Experimental Psychology: General, 148(3), 570-587. http://dx.doi.org/10.1037/xge0000580
Deri, S., Davidai, S., & Gilovich, T. (2017). Home alone: Why people believe others’ social lives are richer than their own. Journal of Personality and Social Psychology, 113(6), 858-877. http://dx.doi.org/10.1037/pspa0000105
Taylor, jim (2022). 15 way of overcoming self- comparison
