بهره برداری و انتشار با ذکر منبع بلامانع است.
اختلال دو قطبی شرایط ذهنی است که تغییرات غیر معمولی را در خلق، سطح انرژی، سطح فعالیت، تمرکز و توانایی انجام کارهای روزانه به وجود می آورد. این تغییرات خلقی بر روی یک طیف از بسیار بالا، پرانرژی، شیدا و سرخوش، تحریک پذیر (دوره های مانیک) تا بسیار پایین، ناراحت، بی تفاوت، ناامید (دوره های افسردگی) قرار می گیرد.
نشانه ها و علایم اختلال
افرادی که مبتلا به اختلال دوقطبی هستند، به طور غیر معمولی هیجانات شدیدی تجربه می کنند، تغییرات در الگوی خواب و سطح فعالیت آنان مشاهده می شود ( کم خواب یا پرخواب می شوند و سطح تحرک آنان به طور دوره ای کم و زیاد می شود)، رفتارهای پرخطر و ریسکی بدون توجه به عواقب آن انجام می دهند مانند رانندگی های پرخطر یا خریدهای تکانه ای و… .
| افراد در فاز افسرده ممکن است این علائم را داشته باشند | افراد در فاز مانیک ممکن است این علائم را داشته باشند: |
| احساس غم، ناامیدی، خالی بودن و یا درمانده بودن | احساس شرخوشی، شادی، پرانرژی بودن شدید، حساس و تحریک پذیر بودن |
| بی قرار و کند هستند | حس پرشور و سرزنده بودن را دارند |
| در به خواب رفتن دچار مشکل می شوند، بسیار زودتر از همیشه از خواب بیدار می شوند یا زیادتر می خوابند | نیاز به خواب کاهش می یابد |
| اشتها افزایش می یابد و افراد اضافه وزن پیدا می کنند | اشتها کاهش می یابد |
| کند صحبت می کنند، احساس می کنند حرفی برای گفتن ندارند و بسیار فراموش می کنند | راجع به موضوعات مختلف خیلی سریع صحبت می کنند |
| در تصمیم گیری و تمرکز کردن دچار مشکل می شوند | این حس را دارند که گویی افکارشان در حال سبقت گرفتن از یکدیگرند (سرعت تولید فکر بسیار زیاد است) |
| کاهش علاقه به انجام بیشتر فعالیت ها، کاهش میل جنسی، ناتوانی در تجربه لذت | رفتارهای پرخطر دارند که نشانگر قضاوت ضعیف است مانند خوردن خیلی زیاد غذا یا نوشیدن یا خرید کردن بیش از حد، یا داشتن رفتارهای جنسی بی محابا |
| داشتن احساس ناامیدی یا بی ارزشی، اندیشیدن راجع به خودکشی و مرگ | داشتن این حس که «من به طور غیر معمولی مهم، قدرتمند یا بااستعداد هستم» |
عوامل خطر برای ابتلا به این اختلال چیست؟
ژنتیک: مهم ترین عامل شناخته شده به عنوان عامل خطر برای ابتلا به اختلال دوقطبی، ژنتیک است. ابتلا یکی از اعضای خانواده (والدین، خواهر یا برادر یا حتی خاله، عمو، دایی و…) فرد را در معرض ریسک بیشتری از نظر ابتلا به این اختلال قرار می دهد. مطالعات حاکی از آن است که ۶۰ تا ۸۰ در صد اختلالات دوقطبی به عوامل ژنتیکی بر می گردد. البته این به معنا نیست که تنها علت این اختلال ژنتیک است، بلکه به این معنی است که حتی در صورت وجود سابقه خانوادگی شما نیز ۱۰۰% مبتلا نخواهید شد. در صورتی که یکی از والدین مبتلا به اختلال دوقطبی باشد، به احتمال ۱۰% کودک این والد مبتلا به این اختلال خواهد شد.
درمان های موجود و اثر گذار بر اختلال دوقطبی
اختلال دوقطبی، اختلالی است که در تمام طول عمر باقی می ماند.
دارو درمانی اولین اقدام درمانی برای این اختلال محسوب می شود. مصرف داروهای «تثبیت کننده خلق» می تواند تا حدی علائم این اختلال را کنترل کند. اما مطالعات حاکی از آن است که ترکیب دارودرمانی به همراه «روان درمانی» بهترین و اثر گذارترین نوع درمان محسوب می شود.
در روان درمانی مبتلایان به دوقطبی بر نحوه مدیریت تغییرات خلقی، علائم افسردگی و پذیرش اضطراب همراه با خانواده درمانی تاکید می شود.
توصیه های ارتباطی برای خانواده های مبتلایان به دوقطبی
- اختلال دوقطبی صرفاً یک برچسب تشخیصی برای درمان و دریافت خدمات روان پزشکی-روان شناختی است، از این برچسب در تعاملات روزمره خود با این افراد استفاده نکنید (مخصوصاً در زمان هایی که پرخاشگری یا رفتارهای تکانه ای بروز می دهند).
- همدلی و درک بیشتری نسبت به این افراد داشته و آن ها را قضاوت نکنید.
- در نظر داشته باشید برخی از رفتارهای تکانه ای و افسرده وار مبتلایان دوقطبی بر اثر نابهنجاری در فعل و انفعالات شیمیایی و یا ساختاری مغز است، پس با فراهم آوردن جو حمایتی در خانواده، فرد مبتلا به دوقطبی را برای مدیریت هیجاناتش یاری کنید.
عوامل پیشگیرانه از عود اختلال در سبک زندگی مبتلایان
- مهم ترین عامل خواب: تحقیقات حاکی از آن است که داشتن یک برنامه زمانی منظم برای خواب علائم اختلال دوقطبی را بهبود بخشیده و احتمال وقوع وهله های شیدایی را کاهش می دهد. در نقطه ی مقایب مشکلات خواب احتمال تغییرات خلقی و عود را افزایش می دهد. تنظیم ساعت خواب و دریافت خواب کافی برای همهی ضروری است اما اهمیت آن برای مبتلایان به اختلال دوقطبی چند برابر است. در نظر داشته باشید که خوابیدن بیش از حد و کم خوابی هر دو خلق را تحریک پذیر و انگیزه را کاهش می دهد. در ادامه توصیه هایی برای خواب بهتر آمده است:
هر روز صبح راس یک زمان از خواب بیدار شوید: داشتن یک برنامه زمانی ثابت برای خواب وحتی سیستم ایمنی بدن بسیار مهم و مفید است.
مصرف کافیین را تا حد امکان محدود کنید
از تمرین های ریلکسیشن برای آرام سازی ذهن و بدن، پیش از خواب استفاده کنید
از مصرف الکل و مواد مخدر بپرهیزید: الکل افسردگی آور است. مصرف الکل در ایجاد اختلال خواب، بدلیل اثر برگشتی نقش مهمی ایفا می کند. اثر برگشتی الکل پس از ۵-۴ ساعت بعد از مصرف پدیدار می شود و برخلاف ساعت های اولیه که فرد احساس خواب آلودگی می کرد، خواب را کاملاً مختل می کند.
یک ساعت پیش از خواب، از وسایل الکترونیکی مانند موبایل، لپ تاب و تبلت استفاده نکنید. استفاده از صفحات الکترونیکی بدلیل داشتن نور آبی، ترشح هورمون خواب (ملاتونین) را سرکوب می کند.
۲٫ تغذیه: برخی تحقیقات حاکی از آن است که تغییرات در سبد تغذیه می تواند در پیشگیری از عود بیماری و کنترل آن نقش مهمی ایفا کند. مصرف امگا ۳ و ویتامین دی در پیشگیری از فاز افسردگی نقش اساسی ایفا می کند. مصرف غذاهای سالم و ارگانیک به مبتلایان به این اختلال بشدت توصیه می شود.
مراقب میزان مصرف نمک و شکر خود باشید
اگر از لیتیوم برای اختلال دوقطبی استفاده می کنید ، به میزان سدیم خود توجه داشته باشید. به گفته موسسه ملی بهداشت ، نمک بسیار کم می تواند باعث افزایش سطح لیتیوم شود ، در حالی که نمک زیاد می تواند باعث کاهش آن شود. در حالی که توصیه کلی این است که کمتر از ۲۳۰۰ میلی گرم نمک در روز مصرف کنید ، در مورد میزان مناسب نمک با پزشک خود مشورت کنید.
از فیبر و باکتری های خوب خود استفاده کنید
این دو مرحله را برای تقویت روحیه خود در نظر بگیرید: فیبر نه تنها به عملکرد خوب دستگاه گوارش شما کمک می کند ، بلکه به حفظ تعادل سالم فلور در روده و روده بزرگ شما نیز کمک می کند. کوهن می گوید: “داشتن تعادل سالم میکرو فلور در روده ممکن است بر سلامت روانی شما تأثیر بگذارد.” از غذاهای پر فیبر می توان به میوه ها ، سبزیجات ، غلات کامل ، حبوبات و لوبیا اشاره نمود.
منیزیم را به رژیم غذایی خود اضافه کنید
بر اساس مروری بر ادبیات منتشر شده در نوامبر ۲۰۱۲ در مجله Psychotherapy and Psychosomatics ، منیزیم ممکن است به کاهش شیدایی کمک کند. همچنین در یک مطالعه کوچک که در دسامبر ۲۰۱۲ در مجله Research in Medical Sciences منتشر شد ، مشخص شد که این ماده معدنی خواب را بهبود می بخشد. برخی از منابع خوب منیزیم شامل بادام ، اسفناج ، بادام زمینی و تخمه آفتابگردان است.
۳- ورزش
ورزش یکی دیگر از عواملی است که هنگام بررسی نحوه مراقبت از سلامت جسمی و روحی خود باید مورد توجه قرار گیرد. همه ما می دانیم که ورزش برای ما مفید است ، اما گاهی اوقات انجام آن بسیار دشوار است ، به ویژه هنگامی که روحیه شما پایین است. با این حال ، ورزش به عنوان یک ضد افسردگی طبیعی شناخته شده است. به شما احساس خوبی می دهد و همچنین می تواند به بهبود خواب کمک کند. به عبارت دیگر ، ورزش به طرق مختلف به کاهش میزان کنترل احساسات شما کمک می کند. به یاد داشته باشید ، اگر مدت طولانی ورزش نکرده اید ، بهتر است قبل از شروع فعالیت بدنی توسط پزشک معاینه شوید. در اینجا چند پیشنهاد وجود دارد که به شما کمک می کند بیرون بیایید و ورزش کنید:
- اهداف کوچکی برای خود تعیین کنید. به عنوان مثال ، به جای تصمیم گیری برای بیرون رفتن و پیوستن به یک باشگاه بدنسازی در حالی که دو سال است ورزش نکرده اید ، سعی کنید سه بار در هفته پیاده روی کنید. همچنین مطمئن شوید که اهداف شما قابل دستیابی هستند. به عنوان مثال ، اگر تصمیم دارید پیاده روی را شروع کنید ، حداقل ده دقیقه ، سه بار در هفته ، به جای یک ساعت در روز ، هدف خود را تعیین کنید.
- اگر می توانید شریکی برای ورزش پیدا کنید ، زیرا در این صورت احتمال انجام آن بیشتر می شود.
- منتظر آمدن انگیزه نباشید. معمولاً افراد انگیزه ای برای انجام کاری احساس نمی کنند تا زمانی که واقعا آن کار را شروع کرده باشند.
- زیاده روی نکنید. اگر احساس می کنید که بسیار پرانرژی هستید و علائم هیپومانیا در حال بازگشت است ، سرعت خود را کم کنید. شما هنوز هم می توانید ورزش کنید ، اما هدف اعتدال است. در غیر این صورت شما به تجربه یک قسمت شیدایی یا هیپومانیک نزدیک می شوید.
منابع
Is There a Diet for Bipolar Disorder? https://www.everydayhealth.com/hs/living-well-bipolar-disorder/bipolar-diet/
The dialectical behavioral therapy skills workbook for bipolar
https://www.nimh.nih.gov/health/topics/bipolar-disorder
The role of sleep in bipolar disorder
